Dynamische ABT-rekenmethodiek voor BENG-eisen‘Samen met architecten maximale vrijheid creëren’
13 januari 2021
Afbeelding: Dynamische ABT-rekenmethodiek voor BENG-eisen_overzichtsfoto
Kitty Huijbers - fotografie © Herman Zonderland

Voor alle nieuwbouw geldt dat aanvragen van de omgevingsvergunning vanaf 1 januari 2021 moeten voldoen aan de drie eisen voor bijna energieneutrale gebouwen (BENG). De meest recente BENG-eisen voor nieuwbouw zijn strenger dan de vorige. Het is een noodzakelijke stap richting energieneutraliteit van de gehele gebouwde omgeving in 2050.

De drie BENG-eisen:

  1. De maximale energiebehoefte in kWh per m2 gebruiksoppervlak per jaar;
  2. Het maximale primair fossiel energiegebruik in kWh per m2 gebruiksoppervlak per jaar;
  3. Het minimale aandeel hernieuwbare energie in procenten.

Statische methode

In de markt leven veel vragen. Hoe ermee te werken? Veel bouwprofessionals vinden de eisen dermate dichtgetimmerd dat ze creativiteit en innovatie in het ontwerpproces in de weg kunnen staan. Met name de BENG 1-eis is kritisch. Dit is de energiebehoefte voor verwarmen en koelen en gaat over de kwaliteit van het bouwkundig ontwerp. Om aan de nieuwe BENG-eisen in woningbouw te voldoen, worden al snel maatregelen genoemd als een zware constructie en een beperkt glasoppervlak met triple glas en hoge isolatiewaarden.

ABT-adviseur en bouwfysicus Kitty Huijbers: ‘De gehanteerde rekenmethode uit de NTA 8800 is een statische methode, gebaseerd op gemiddelden van klimaatgegevens en gebruiksgegevens per maand. In de praktijk van alledag wijken deze aannames af. Het klimaat houdt zich niet strikt aan de NEN 5060 en bewoners zijn op verschillende uren in huis en verwarmen of koelen allemaal op hun eigen manier. Gerealiseerde projecten laten in veel gevallen dan ook een heel ander energiegebruik zien dan uit de energieprestatieberekening blijkt. De complexe binnenstedelijke woningbouwopgave heeft met een andere type bewoner te maken; het gebruik is wezenlijk anders dan bij grondgebonden gezinswoningen.’ 

Veel realistischer beeld

Kitty Huijbers: ‘We moeten ervoor waken dat de BENG-eisen tot architectonische eenheidsworst dwingen. Bij ABT werken we daarom met een rekenmethode die gelijkwaardige resultaten oplevert maar uiteindelijk veel meer ontwerpvrijheid biedt. Met dynamische rekenmodellen bepalen we ‘uurlijkse’ waarden en invloeden. Zo krijgen we een veel realistischer beeld van het energiegebruik.’ 

Wat blijkt? Gebouwen met veel glas en overstekken of gebouwen met beperkte gebruikstijden geven in een uurlijkse rekenmethode andere resultaten dan in een maandelijkse. ABT onderzocht ook de invloed van massa en thermische massa op de energievraag met een dynamische simulatie. Daaruit volgde dat de thermische massa minder invloed op het energiegebruik heeft dan blijkt uit de rekenmethodiek volgens NTA 8800. Zelfs met de correctie van 5 kWh/m2 voor lichte constructie die nu is meegenomen in de NTA 8800. Voor gebouwen met een houten constructie geeft die uitgebreide rekenmethode een veel realistischer beeld.

Kitty: ‘Het energiezuiniger maken van een gebouw door kleinere glasopeningen, dikke isolatie en een zware constructie is een oplossing die je integraal moet beoordelen in relatie tot daglichttoetreding en milieubelasting van materialen. Een iets minder energiezuinig gebouw kan een veel gezonder en integraal duurzamer gebouw zijn. Het uiteindelijke doel is een duurzame maar bovenal een gezonde leefomgeving. Aspecten die in onze visie samengaan in een integraal ontwerp.’

Link: https://www.abt.eu/projecten/post-rotterdam.aspx
Het project Post Rotterdam is een prachtig voorbeeld hoe architectuur kan bijdragen aan energiezuinig bouwen. In de BENG-rekenmethodiek wordt deze architectuur niet of nauwelijks meegenomen. Beeld: © ODA Architects

Buiten gebaande paden

Met deze eigen benadering van de BENG-eisen zoekt ABT partners om te onderzoeken hoe maximale ruimte te kunnen creëren met elkaar. Kitty Huijbers: ‘Bij ABT denken we graag buiten de gebaande paden. Deze bijzondere rekenmethodiek is daar een voorbeeld van. Tegen architectenbureaus zou ik willen zeggen: kijk in je portefeuille en laten we met elkaar het lef hebben om samen alternatieve oplossingen te ontwerpen. Het mag niet zo zijn dat BENG-eisen straks gave ontwerpen voor gezonde gebouwen met lichte constructies in de weg staan. Eén van de grote uitdagingen is voor mij om mooie binnenstedelijke initiatieven en andere speciale projecten toch te laten ‘fitten’. Met een integrale benadering en pure architectuur om zo echte duurzaamheid te bewerkstelligen.’

Voor meer informatie:

Kitty Huijbers
k.huijbers@abt.eu
+31157676785

Dit artikel is gepubliceerd in het ABT Magazine, december 2020.

Foto header: © Wikimedia Commons

Deel dit bericht