BIM als single source of truth
19 juli 2021
Teun van Dooren - Beeld: Jacques Kok
Jesper Goorden - Beeld: Jacques Kok

ABT betrokken bij renovaties Binnenhof en Amsterdam Museum

Het werken met BIM bij renovaties van monumenten is lang niet altijd vanzelfsprekend maar biedt grote voordelen. ABT past het Bouwwerk Informatie Model succesvol toe bij de renovaties van het Binnenhof in Den Haag en het Amsterdam Museum.

Proactieve rol
“Wij pakken als ingenieursbureau een proactieve rol in het samenbrengen van ontwerpdisciplines in BIM”, vertellen bouwkundigen Jesper Goorden en Teun van Dooren. “Het geeft optimaal inzicht in de ruimtelijke context en beperkingen en is een waardevol middel om in te ontwerpen en af te stemmen. Dat helpt enorm in de samenwerking.” Jesper is betrokken bij de renovatie van het Binnenhof, Teun bij die van het Amsterdam Museum.

Het Binnenhof ondergaat de komende jaren een grootschalige renovatie. De renovatie, met als motto ‘sober en doelmatig’, heeft als belangrijkste doel de (brand)veiligheid verbeteren, het inpassen van nieuwe klimaatinstallaties en het herstel van gebreken aan de gebouwschil. Daarbij worden de kelders, kappen en gevelopeningen geïsoleerd om het comfort te verbeteren en de gebouwen energiezuiniger te maken.

De renovatie van het Amsterdam Museum kent vergelijkbare en andere uitdagingen. Het uit de 15e eeuw daterende monument heeft door de eeuwen heen talloze verbouwingen ondergaan. De laatste grote renovatie dateert alweer van enige decennia geleden.

Afbeelding: Binnenhof2
Revit model bestaande toestand Binnenhof. Beeld: Root bv.

Grip op bestaande context 
ABT is sinds 2015 betrokken bij constructieve advisering en archiefonderzoek voor de renovatie van het Binnenhof. Eind 2020 werd door architect Merk X gevraagd om ook de bouwkundige uitwerking in BIM en de integrale afstemming met installaties en constructies te verzorgen voor het Raad van State-deel van de renovatie. 

De Raad van State bevindt zich in een van de oudste delen van het Binnenhof. Het complex bestaat feitelijk uit een veelheid aan elkaar gegroeide bouwdelen met verschillende bouwtechnische principes. Deze zijn in de loop der jaren meerdere keren verbouwd waardoor er momenteel geen consistente tekeningen beschikbaar zijn. Het gebruik van BIM maakt het mogelijk om beter grip te krijgen op de bestaande context.

Inclusief wand- en vloeropbouwen
Als vertrekpunt voor de uitwerking van het ontwerp heeft het Rijksvastgoedbedrijf gedetailleerde Revit-modellen op basis van pointclouds ter beschikking gesteld. Deze vormen een goede basis om in te ontwerpen. Maar omdat alleen zichtbare onderdelen gemodelleerd zijn, bevat het model bijvoorbeeld geen informatie over wand- en vloeropbouwen. Deze informatie is nu juist essentieel om het ontwerp te kunnen uitwerken.

In de eerste fase is daarom veel tijd gestoken in het opwerken van de bestaande toestand tot een volwaardig bouwkundig model. Het belangrijkste aandachtpunt hierbij was, onderscheid te maken tussen geverifieerde informatie en informatie op basis van aannames. BIM maakt het mogelijk, de ontbrekende informatie later toe te voegen. Op deze manier wordt alle gebouwinformatie op een centrale plek ontsloten volgens het ‘single source of truth’-principe. Tegenstrijdige archieftekeningen worden hiermee verleden tijd.

Afbeelding: DRSN1_polystirol
Amsterdam Museum

Omgekeerd ontwerpproces
Bij de renovatie van Amsterdam Museum is BIM eveneens ingezet. Teun van Dooren: “Met respect voor het monument heeft Neutelings Riedijk Architecten een ontwerp voor een toegankelijk, toekomstbestendig en actueel stadsmuseum gemaakt. Hiervoor heeft ABT al in het begin van de DO-fase een BIM-model ontwikkeld van de bestaande toestand. Dit is een ideaal uitgangspunt omdat we direct de regie kregen over de opbouw van een integraal model. Dit is gedaan op basis van archieftekeningen, pointclouds en 360° foto’s van iedere ruimte. Het doel hiervan is het maken van de best mogelijke theoretische vertaling van de werkelijkheid. Bij renovatie praat je in feite over een omgekeerd ontwerpproces, omdat de bestaande context in grote mate het proces bepaalt. In de TO-fase gaan we samen met de architect het nieuwe ontwerp integreren in het BIM-model van de bestaande situatie en de bouwkundige tekeningen tot in detail uitwerken. Zo maken we het gebouw weer toekomstbestendig. Het is ook een ideaal instrument om de opdrachtgever in de problematiek en de mogelijke oplossingen mee te nemen. Je maakt het letterlijk inzichtelijk.”

Integrale afstemming
Het werken met BIM in complexe renovaties heeft de toekomst, zo vinden beide collega’s. Jesper: “Doordat op het Binnenhof meerdere gebruikers binnen hetzelfde gebouwdeel gehuisvest zijn, ontstaan complexe raakvlakken op het gebied van constructies, installaties, brandveiligheid en beveiliging. BIM helpt bij het uitwerken en afstemmen van deze raakvlakken tussen de gebruikers, maar ook tussen de verschillende ontwerpdisciplines. Dat laatste geldt met name voor de inpassing van de grote hoeveelheid installaties in het monumentale complex. Dit is samen met de engineers van het installatieadviesbureau gedetailleerd uitgewerkt in het model, wat risico’s in de uitvoering beperkt. De vertaalslag naar BIM heeft hierbij de nodige ontwerpaanpassingen tot gevolg gehad.”

Vervolg: ook Eerste Kamer 
Het DO voor de renovatie van het Raad van State-deel is eind juni 2021 afgerond. Vanwege onze positieve bijdrage heeft het Rijkvastgoedbedrijf aan ABT gevraagd ook de bouwkundige uitwerking van de Eerste Kamer in BIM te verzorgen. Zodra de gebruikers in het najaar verhuisd zijn, start de onderzoekfase. Daarin achterhalen we ontbrekende informatie en voegen die toe in BIM. Daarna werken we samen met de aannemer het TO uit. De renovatie van het Amsterdam Museum is al in de TO-fase. De oplevering staat gepland in 2025, als onderdeel van de viering van het 750-jarig bestaan van Amsterdam.

Meer informatie:
t.v.dooren@abt.eu 
+31 6 309 946 69

j.goorden@abt.eu
+31 6 204 296 56

Dit artikel is gepubliceerd in het ABT Magazine, juni 2021.

Deel dit bericht