09 januari 2018

Een duurzaam gebouw realiseren zonder veel techniek? Met low tech-oplossingen!

Waar denk je aan bij de term ‘duurzaamheid’? Veel mensen denken al snel aan high tech-oplossingen als zonnepanelen en warmtepompen. Maar het is ook mogelijk om een duurzaam gebouw te realiseren zonder veel techniek – namelijk met low tech-oplossingen. Meer hierover in deze blog!

Low tech-duurzaamheid
Steeds vaker implementeren installatietechnici en bouwfysici eenvoudige en natuurlijke oplossingen om een gebouw te klimatiseren en verduurzamen. Denk hierbij aan:

- het toepassen van hybride ventilatie, waardoor minder ventilatorenergie nodig is;
- het opnemen van een grondbuis in het installatieontwerp, waardoor minder koelenergie nodig is;
-  het optimaal positioneren van een gebouw ten opzichte van de zon, waardoor minder verwarmingsenergie nodig is.

Trombewand
Een andere manier om te besparen op verwarming is het toepassen van een low-tech ‘trombewand’ (zie onderstaande figuur). Dit is een wandconstructie die bestaat uit een massieve binnenwand met een glazen afscherming en daartussen een luchtlaag. Deze wandconstructie haalt veel passieve zonne-energie het gebouw in. Wanneer de zuidgevel van een woning voorzien wordt van een trombewand kan flink op verwarmingsenergie bespaard worden.

Afbeelding: Blog Ricard lowtech groot

Bezoekerspaviljoen Vijversburg
Een project waar verschillende low tech-oplossingen voor duurzame klimatisering zijn toegepast, is het onlangs met de ARC17 Detail Award bekroonde Bezoekerspaviljoen Vijversburg. Dit paviljoen – waarvan de plattegrond bestaat uit een driehoekige centrale hal waarvan de punten zijn uitgetrokken tot lange smalle gangen – is grotendeels in glas opgetrokken waardoor het gebouw opgaat in het parklandschap. Doordat de glazen gevel van het paviljoen dragend uitgevoerd is, lijkt het dak van het gebouw te zweven. In dit dak bevinden zich jaloeziekleppen die open gestuurd kunnen worden om op natuurlijke wijze (thermische trek) overtollige warmte weg te spuien. Ook ’s nachts kunnen deze jaloeziekleppen – mits het buiten voldoende koel is – gebruikt worden (nachtventilatie/nachtkoeling). Het paviljoen ligt verzonken in de bodem, waardoor gebouw en park in elkaar overlopen en er extra vrije hoogte gerealiseerd kon worden – zonder extra zonbelasting. De constante temperatuur en massa van de bodem hebben een dempende werking op de temperatuurfluctuaties in het gebouw, die bijvoorbeeld ontstaan doordat de zon op het gebouw staat. De zonbelasting kan verder verminderd worden door het sluiten van de aanwezige vitrage. Warme lucht in de ‘spouw’ tussen het glas en de vitrage wordt via een sleuf langs de rand van het plafond afgevoerd. Een split-warmtepomp is toegepast om duurzaam energie op te wekken. 

Laboratorium voor Green Transformable Buildings (GTBLab)
Ook bij het ontwerp van het GTBLab zijn low tech-oplossingen voor duurzame klimatisering geïmplementeerd. Deze oplossingen zijn gecombineerd met high tech-oplossingen. Smart tech noemen we dit: gebruik natuurlijke middelen voor gebouwklimatisering als het kan, gebruik high tech-installaties als dit niet of onvoldoende mogelijk is. Zo wordt de verlichting alleen ingeschakeld als er onvoldoende natuurlijk daglicht is. Er wordt natuurlijk geventileerd door gebruik te maken van natuurlijke trek, ventilatoren worden alleen gebruikt voor ventilatie als deze trek er niet is. Het GTBlab wordt niet alleen duurzaam qua energie, maar ook qua materiaalgebruik. Er wordt een circulair gebouw gerealiseerd.

Natuurlijk binnenklimaat
Met low tech-oplossingen kan een prima binnenklimaat gerealiseerd worden. Dit binnenklimaat beweegt mee met de buitenomstandigheden, waardoor de verbinding met buiten blijft bestaan. Je ervaart binnen wat buiten gebeurt – en dat is goed voor de mens!

Reacties (1)

13-01-2018 15:19:48 Uw naam Roland Rens - IAA Architecten
Goed verhaal Richard! Dit heet engineerings-kunst. Integratie van architectuur, installatietechniek en bouwfysica aan de voorkant van het ontwerpproces wordt steeds belangrijker met de landelijke en Europese klimaatdoelstellingen en de beëindiging van het gebruik van fossiele brandstoffen.

Uw reactie

Deel dit bericht